Nowe zasady orzeczeń w poradniach PPP. Lekarz już nie decyduje — zrobi to zespół

Ministerstwo edukacji właśnie zmieniło zasady gry dla tysięcy rodziców dzieci ze specjalnymi potrzebami. Rozporządzenie regulujące pracę zespołów orzekających w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych wprowadza kilkanaście istotnych zmian — od składu komisji, przez sposób składania wniosków, aż po zasady przekazywania orzeczeń do szkół. Co dokładnie się zmienia i kogo dotknie najbardziej?

Orzeczenia poradni PPP: koniec dominacji dokumentacji medycznej

Najważniejsza zmiana dotyczy tego, kto i na jakiej podstawie decyduje o potrzebie kształcenia specjalnego. Do tej pory dokumentacja medyczna miała kluczowe znaczenie — nowe przepisy odwracają tę logikę.

Od teraz to zespół orzekający będzie rozstrzygał o potrzebie kształcenia specjalnego, opierając się na wynikach diagnozy przeprowadzonej w samej poradni oraz dokumentacji dołączonej do wniosku. Zaświadczenia od lekarzy staną się materiałem pomocniczym, a nie przesądzającym.

Zmienia się też skład zespołu. Lekarz nie będzie już jego stałym członkiem — pojawi się w pracach komisji wyłącznie wtedy, gdy do wniosku dołączono dokumentację medyczną. To duża zmiana organizacyjna, która ma usprawnić całą procedurę.

Kto jeszcze wejdzie do sali — nowi uczestnicy z głosem doradczym

Rozporządzenie poszerza krąg osób, które — za zgodą rodziców lub pełnoletniego ucznia — mogą uczestniczyć w posiedzeniu z głosem doradczym. Chodzi m.in. o:

• asystenta międzykulturowego,
• osobę władającą językiem kraju pochodzenia dziecka lub tłumacza języka migowego,
• specjalistę z zakresu psychiatrii lub leczenia uzależnień.

Co ważne, przepisy dopuszczają zdalny udział osoby wykonującej zawód medyczny — pod warunkiem zachowania zasad bezpieczeństwa. To krok w stronę większej dostępności, szczególnie dla rodzin z mniejszości narodowych i dzieci, dla których język polski jest barierą.

Wnioski — papier lub e-mail, ale koniecznie podpis obojga rodziców

Procedura składania wniosków o orzeczenie lub opinię zostaje w całości doprecyzowana. Wnioski będzie można składać zarówno tradycyjnie — w formie papierowej — jak i elektronicznie. Elektroniczne kopie dokumentów będą uwierzytelniane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub osobistym.

Istotną, nową zasadą jest wymóg podpisu obojga rodziców. Jeśli podpisze się tylko jedno z nich, do wniosku trzeba dołączyć oświadczenie wyjaśniające brak drugiego podpisu. Celem jest wyeliminowanie sytuacji, w której jeden z rodziców — mimo posiadania pełni władzy rodzicielskiej — jest faktycznie pomijany przy tak ważnej decyzji.

Do wniosku o kształcenie specjalne z powodu niepełnosprawności konieczne będzie dołączenie zaświadczenia o stanie zdrowia. Wystawić je może lekarz specjalista odpowiedni dla danego rodzaju niepełnosprawności — ale wyłącznie w ramach świadczeń finansowanych ze środków publicznych.

Zgoda na przekaz orzeczenia do szkoły — obowiązkowa już na starcie

Zmieniają się również zasady przekazywania orzeczeń do placówek edukacyjnych. Orzeczenie trafi do szkoły lub przedszkola, do którego uczęszcza dziecko — ale tylko wtedy, gdy rodzice wyrażą na to zgodę już na etapie składania wniosku.

Brak takiej zgody będzie skutkował pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. To rozwiązanie budzi mieszane odczucia — z jednej strony porządkuje obieg dokumentów, z drugiej nakłada na rodziców dodatkowy obowiązek formalny już od samego początku procedury.

Szkoły i przedszkola mają nowe obowiązki

Nowe przepisy zobowiązują przedszkola, szkoły i placówki do przekazywania informacji o funkcjonowaniu ucznia — materiały te będą uwzględniane podczas diagnozy prowadzonej przez poradnię.

Rozporządzenie określa też standardy procesu diagnostycznego. Narzędzia mają być oparte na dowodach naukowych, dostosowane do poziomu rozwoju dziecka i stosowane wyłącznie przez odpowiednio wykwalifikowane osoby. Szczególną uwagę poświęcono ocenie potrzeb dzieci z wadami wzroku i słuchu, a także tych należących do mniejszości narodowych lub dzieci, które nie znają języka polskiego.

Od września 2026 r. — rewolucja w orzeczeniach dla dzieci z autyzmem i z wadami zmysłów

Część zmian wejdzie w życie dopiero 1 września 2026 roku. Od tego dnia orzeczenia dla dzieci niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących oraz z autyzmem — w tym z zespołem Aspergera — będą wydawane przez poradnie właściwe terenowo, a nie jak dotąd przez poradnie specjalistyczne.

Poradnie specjalistyczne nadal będą mogły działać, jednak organ prowadzący wyznaczy im konkretny teren działalności.

Dłuższy czas na odwołanie i prostsze wzory dokumentów

Rozporządzenie wprowadza też kilka zmian proceduralnych. Czas na rozpatrzenie odwołania przez kuratora oświaty wydłuża się z 14 do 21 dni. Uproszczone zostaną wzory orzeczeń i opinii. Co więcej, orzeczenia będą musiały być podpisywane przez wszystkich członków zespołu orzekającego — zgodnie z wymaganiami Kodeksu postępowania administracyjnego.