Masz zwolnienie lekarskie i planujesz wyjazd? Od 13 kwietnia 2026 r. jest to formalnie możliwe — ale ZUS dostał nowe narzędzia kontrolne i nie zawaha się ich użyć. Sprawdź, co ci wolno, a co może skończyć się utratą zasiłku.

Od dziś obowiązują nowe przepisy dotyczące zwolnień lekarskich. Zmiany nie tworzą listy „wolno/nie wolno”, ale gruntownie przebudowują mechanizmy kontrolne ZUS. W 2025 roku wystawiono w Polsce 27,5 miliona zwolnień lekarskich, a Zakład wstrzymał wypłatę świadczeń w 28 100 przypadkach na łączną kwotę 45,4 mln złotych. Nowe przepisy mają sprawić, że takich przypadków będzie jeszcze więcej.

Co się zmienia od 13 kwietnia 2026?

Nowe regulacje doprecyzowują kilka kluczowych pojęć, które wcześniej budziły spory interpretacyjne — m.in. „czynności dnia codziennego” oraz „aktywność niezgodna z celem zwolnienia lekarskiego”. Dzięki temu zarówno inspektorzy ZUS, jak i sami ubezpieczeni mają wyraźniejszy punkt odniesienia.

Zmieniają się też zasady prowadzenia kontroli. Do tej pory ZUS nie mógł np. wylegitymować osoby podczas wizyty kontrolnej — zdarzało się, że chory po prostu nie otwierał drzwi lub ktoś inny odbierał wizytatora, zasłaniając prawdziwą sytuację. Teraz inspektorzy mogą sprawdzić tożsamość, pozyskać informacje od ubezpieczonego, jego pracodawcy i lekarza leczącego. Kontrole mogą być prowadzone nie tylko w miejscu zamieszkania, ale też w miejscu pracy lub prowadzenia działalności.

Wakacje na L4 — kiedy ZUS nie odbierze zasiłku?

To pytanie, które zadaje sobie wielu Polaków. Odpowiedź brzmi: wyjazd turystyczny jest możliwy, ale pod warunkiem. Kluczowe jest to, czy dana aktywność utrudnia leczenie lub opóźnia powrót do zdrowia.

Liczy się przede wszystkim jedno: czy aktywność wynika z zaleceń lekarza, czy z własnej inicjatywy ubezpieczonego. Jeśli lekarz zaleci zmianę otoczenia lub wyjazd jako element rekonwalescencji — ZUS powinien to uwzględnić. Jako precedens warto przytoczyć przypadek osoby, która wyjechała do Portugalii na leczenie traumy i stresu na zlecenie lekarza. ZUS początkowo odmówił zasiłku, jednak sąd przyznał ubezpieczonemu rację, potwierdzając, że wyjazd był zgodny z zaleceniami medycznymi.

Natomiast jeśli ktoś z własnej inicjatywy wybierze się np. na rafting, by „wrócić do formy” — to ZUS może zakwestionować taką aktywność jako niezgodną z celem zwolnienia.

Co wolno, a czego nie — konkretne przykłady

Przepisy wyraźnie dopuszczają tzw. czynności dnia codziennego. Bez obaw możesz:

• wyjść do apteki lub do lekarza,
• zrobić krótki spacer,
• odprowadzić dziecko do przedszkola, jeśli nikt inny nie może tego zrobić.

Nowe regulacje wprowadzają też pojęcie czynności incydentalnych. Oznacza to, że drobne aktywności zawodowe nie będą automatycznie traktowane jako nadużycie zwolnienia. Przykłady? Wysłanie krótkiego maila niezbędnego do prowadzenia firmy, podpisanie faktury lub listy płac, a nawet udział w krótkim spotkaniu z kontrahentem, które było planowane od dawna — teraz nie grozi za to utrata zasiłku.

Dwa etaty a zwolnienie lekarskie — ważna zmiana od 2027 roku

Osoby zatrudnione u kilku pracodawców muszą wiedzieć, że zwolnienia nadal wystawia się odrębnie na każdy tytuł ubezpieczenia. Jednak od 1 stycznia 2027 r. wejdzie w życie zmiana, która pozwoli lekarzowi — na żądanie ubezpieczonego — nie wystawiać zwolnienia z tytułu, przy którym dana praca może być wykonywana mimo choroby.

Przykład? Tłumacz mający problemy ze strunami głosowymi nie może prowadzić konferencji, ale nadal może wykonywać tłumaczenia pisemne. Albo pracownik biurowy ze złamaną nogą — może pracować zdalnie u jednego pracodawcy, a zwolnienie brać tylko u tego, u którego praca zdalna jest niemożliwa.